(Van onze partner GoGreenSalt)
Gladheidbestrijding draait in de praktijk om één ding dat altijd vooropstaat: veiligheid. Weggebruikers moeten kunnen rekenen op een begaanbare en veilige infrastructuur, en beheerders en uitvoerders moeten onder tijdsdruk kunnen handelen met middelen die beschikbaar, betrouwbaar en effectief zijn. Toch is het terecht dat de discussie zich inmiddels verbreedt. Want in een tijd waarin overheden hoge ambities formuleren op het gebied van duurzaamheid, circulariteit en CO₂-reductie, is het logisch om ook binnen gladheidbestrijding kritisch te kijken naar de impact van de keuzes die worden gemaakt.
In veel andere sectoren is die ontwikkeling al verder gevorderd. Daar wordt niet meer alleen gekeken naar aanschafprijs of directe functionaliteit, maar ook naar herkomst, milieubelasting en aantoonbare duurzaamheidsprestaties. Binnen gladheidbestrijding gebeurt dat nog beperkt. Vaak is de focus in inkoop en aanbesteding nog sterk gericht op prijs, leverzekerheid en operationele inzetbaarheid. Begrijpelijk, maar ook te beperkt.
Juist omdat gladheidbestrijding een terugkerende publieke taak is, met grote volumes en structurele inzet, valt hier winst te behalen. Niet door de praktische uitvoerbaarheid uit het oog te verliezen, maar door kwaliteit breder te definiëren. De vraag zou daarom niet alleen moeten zijn welk middel op korte termijn het gewenste effect geeft, maar ook welke keuze op langere termijn het beste past binnen bredere publieke doelstellingen.
Daarvoor is transparantie noodzakelijk. Duurzaamheid mag geen vage belofte of marketingbegrip zijn, maar moet onderbouwd, toetsbaar en vergelijkbaar worden gemaakt. Als opdrachtgevers werkelijk werk willen maken van maatschappelijk verantwoord inkopen, dan vraagt dat ook om instrumenten en criteria waarmee milieu-impact objectief kan worden meegewogen. Denk aan aantoonbare data over productie, ketenimpact en emissies. Zonder die onderbouwing blijft duurzaamheid in aanbestedingen te vaak beperkt tot een mooie ambitie op papier.
Daar zit ook precies de uitdaging. Veel aanbestedingen sturen nog impliciet op de laagste prijs, terwijl beleidsmatig juist een bredere afweging gewenst is. Dat spanningsveld is niet nieuw, maar wordt wel steeds zichtbaarder. Wie duurzaamheid serieus wil meenemen, moet dat niet alleen benoemen in beleidsstukken, maar ook laten terugkomen in de wijze van uitvragen, beoordelen en gunnen. Anders blijft de markt vooral leveren waar het systeem om vraagt: de economisch meest voor de hand liggende oplossing, niet per se de meest toekomstbestendige.
Dat vraagt iets van beide kanten. Van de markt vraagt het om openheid, onderbouwing en de bereidheid om te investeren in betere en aantoonbaar duurzamere oplossingen. Van overheden en andere opdrachtgevers vraagt het de moed om duurzaamheid daadwerkelijk gewicht te geven in aanbestedingen, ook wanneer dat betekent dat niet alleen naar de goedkoopste optie wordt gekeken.
De sector hoeft daarbij niet te kiezen tussen veiligheid en duurzaamheid. De echte stap voorwaarts zit juist in het combineren van die twee. Gladheidbestrijding is bij uitstek een publieke taak waarin betrouwbaarheid vanzelfsprekend blijft, maar waarin de lat hoger mag liggen als het gaat om transparantie en verantwoorde inkoop. Wie die afweging nu serieus maakt, werkt niet alleen aan veilige wegen in de winter, maar ook aan geloofwaardig en toekomstgericht opdrachtgeverschap.
Pieter van Middelaar
GoGreenSalt
